Etymologia nazwy Śląsk (śląs. Ślůnsk, czes. Slezsko, niem. Schlesien, węg. Szilézia, łac. Silesia, ang. Silesia) pozostaje dyskusyjna.

Nazwa Śląska pochodzi prawdopodobnie od nazwy płynącej przez Śląsk rzeki zwanej współcześnie Ślęzą, względnie od nazwy góry nazywanej obecnie Ślęża, zwanej również Sobótką. Góra ta, wznosząca się okazale w środkowej części Śląska, była od prehistorycznych (neolitycznych) czasów ośrodkiem kultu religijnego pogańskich mieszkańców Śląska.

Nazwa rzeki i góry jest podawana jako jeden z wielu przedindoeuropejskich toponimów w tym rejonie Europy (zobacz staroeuropejskie hydronimy).

Według przeważającego stanowiska polskiej literatury przedmiotu, nazwa Ślęża lub Ślęż ma zaś ścisły związek ze słowiańskim słowem ślęg względnie śląg, oznaczającym wilgoć, mokrość. Na ten tok poszukiwanie wskazują również nazwy miejscowości na tym terenie (np. Rybnik w języku czeskim i śląskim znaczy staw, teren podmokły). Z tych też zapewne pradawnych czasów pochodzą nazwy jezior, rzek i osad. W języku staropolskim mawiano na tę dzielnicę Szląsk.

Według niemieckiej teorii, nazwy góry, rzeki (i regionu) mają związek z nazwą plemienia Silingów.